Σχεδόν ένας χρόνος είχε περάσει από τότε που η Άννα έχασε τον Πέτρο. Μετά το θάνατο του άντρα της, οι μέρες και οι μήνες κύλησαν σαν ένας σκοτεινός ποταμός — σιωπηλά, ακατανίκητα.
Ένα μόνο πράγμα παρέμενε σταθερό: κάθε Κυριακή, ακριβώς στις έντεκα το πρωί, η Άννα φορούσε μαύρα, έδενε ένα μαντήλι στο κεφάλι και κρατούσε μια φρέσκια ανθοδέσμη με γλαδιόλες στα χέρια της.
Τα λουλούδια τα επέλεγε με προσοχή: ο Πέτρος αγαπούσε τα λευκά και μοβ πέταλα, έλεγε πως μοιάζουν με στρατιώτες σε παράταξη.
Εκείνη τη μέρα περπατούσε σιωπηλά στα χαλικάκια του νεκροταφείου. Ο ήλιος του Αυγούστου ζέσταινε τους ώμους της, αλλά ο αέρας ήταν γεμάτος από μια ελαφριά, φθινοπωρινή ανησυχία.
Τα δέντρα έριχναν σκιές πάνω στους τάφους, και εδώ κι εκεί ένα φύλλο είχε κιτρινίσει — σαν να θρηνούσε κι η φύση.
Η Άννα ήξερε τον δρόμο κλείνοντας τα μάτια — τους τάφους, τα παγκάκια, τα πουλιά που σταματούσαν να κελαηδούν όταν περνούσε.
Όταν έφτασε στον τάφο του Πέτρου, κάτι της φάνηκε περίεργο. Στάθηκε. Τα μάτια της καρφώθηκαν σε ένα σημείο μπροστά από την πέτρα: η γη είχε ανακατωθεί, και εκεί που συνήθως έβαζε τα λουλούδια, υπήρχε μια σκοτεινή, βαθιά τρύπα.
Δεν ήταν μικρή, ούτε ρηχή — ήταν μια πραγματική τρύπα, ακανόνιστη και σκοτεινή, σαν κάποιος ή κάτι να είχε ταράξει την ηρεμία του τάφου. Η Άννα πάγωσε.
Η καρδιά της χτυπούσε δυνατά, τα λουλούδια έφυγαν από τα χέρια της και έπεσαν αθόρυβα στο χώμα. Ο αέρας έγινε βαρύς, δύσκολο να τον ανασάνει.
Αργά γονάτισε μπροστά στην πέτρα. Τα δάχτυλά της ακούμπησαν ασυναίσθητα το κρύο μάρμαρο, σαν να έψαχνε ακόμη τη ζεστασιά από το χέρι του Πέτρου, όπως όταν ζούσε.
Το χώμα γύρω ήταν μαλακό, φρέσκο, σαν να είχε σκαφτεί πρόσφατα. Η Άννα σκύβοντας κοίταξε μέσα στην τρύπα.
Το σκοτάδι της ανταποκρίθηκε, και η φαντασία της άρχισε να καλπάζει. Κάποιος προσπάθησε να ανοίξει τον τάφο; Κάτι… βγήκε από μέσα;
Η σκέψη της χτύπησε σαν μαχαίρι και υποχώρησε έντρομη. Ένας παγωμένος ιδρώτας την έλουσε, η κοιλιά της σφίχτηκε.
Το προηγούμενο βράδυ είχε δει έναν ανήσυχο εφιάλτη — ο Πέτρος της ψιθύριζε το όνομά της από τα βάθη της γης. Τότε ήταν μόνο όνειρο. Τώρα όμως…
Με τρεμάμενα χέρια πλησίασε πάλι στην άκρη της τρύπας. Εκεί, στο μαλακό χώμα, είδε μικρά σημάδια. Μυτερά, σαν νύχια.
Ήταν πολύ μικρά για ανθρώπινα ίχνη, αλλά πολύ τακτικά για να είναι τυχαία. Η Άννα ξέχασε για λίγο τον φόβο της.
Αυτά τα ίχνη… της φάνηκαν οικεία. Και τότε ήρθε μια ανάμνηση.
Ο Πέτρος είχε ένα αγαπημένο βιβλίο που διάβαζε συχνά στα εγγόνια τους.
Ένα παλιό, ξεθωριασμένο βιβλίο για τα ζώα που ζουν κάτω από τη γη. Τυφλοπόντικες που σκάβουν μακριούς, στριφνούς διαδρόμους μέσα στο χώμα και μερικές φορές φτάνουν μέχρι την επιφάνεια.
Η ιστορία ήταν ταυτόχρονα διασκεδαστική και περίεργη — τότε η Άννα απλά γελούσε, αλλά ο Πέτρος την αγαπούσε.
Τώρα που κοίταξε ξανά μέσα στην τρύπα, ο φόβος εξαφανίστηκε. Ένα στενό τούνελ κατηφόριζε πλάγια. Δεν ήταν ευθύ, ούτε τεχνητός — ήταν φυσικός και ακανόνιστος.
Ακριβώς όπως θα έσκαβε ένας τυφλοπόντικας. Η Άννα αναστέναξε με ανακούφιση, σαν να άφηνε όλη την ένταση μηνών να φύγει με μια ανάσα.
— Τυφλοπόντικες… — ψιθύρισε. — Μικροί, ανόητοι τυφλοπόντικες.
Καθώς καθόταν στο γρασίδι, άφησε τον ήλιο να ζεστάνει το πρόσωπό της για λίγο. Η τρύπα δεν φαινόταν πλέον απειλητική, αλλά σχεδόν γελοία. Ένα ζώο είχε σκαφτεί από τη γη ακριβώς εκεί που κάθε Κυριακή γονάτιζε.
Η φύση δεν σέβεται τη θλίψη, δεν γνωρίζει όρια. Και δεν χρειάζεται να τα ξέρει — γιατί αυτή είναι η ουσία της. Η ζωή δεν σταματά ποτέ. Ακόμα κι αν ένα μνήμα στέκεται εμπόδιο.
Η Άννα ισιώσε προσεκτικά τη γη γύρω από την τρύπα, ξανάθεσε τα γλαδιόλα προσεκτικά και ψιθύρισε:
— Ξέρω τι θα έλεγες. Ότι πάντα υπερβάλλω. Και μετά θα γελούσες. Το βραχνό, ζεστό γέλιο σου… Μπορώ σχεδόν να το ακούσω.
Σηκώθηκε, ξεσκόνισε το φόρεμά της και κοίταξε μια τελευταία φορά την πέτρα.
Ο φόβος είχε φύγει. Ο πόνος έμενε — αλλά δεν την παράλυε πια. Ήταν απλά μια υπενθύμιση. Ότι ο Πέτρος, κάπου βαθιά ή απλώς στη μνήμη της, ήταν ακόμα μαζί της. Και ίσως — κι ένας τυφλοπόντικας.
